"मैले हेरेको चम्चागिरी" - स्थानीय पत्रकारिताको मर्यादामाथि गम्भीर प्रश्न
रौतहट, १७ मङ्सिर ।
चम्चागिरीको चरम नमूना : "फेसबुके मेयर–भक्त" को यथार्थ
स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि चुनिएर आएपछि विकास र सुशासनको अपेक्षा हुनु स्वाभाविक हो। तर, यसैबीच पत्रकारिताको आवरणमा केही व्यक्तिहरूले पेशागत मर्यादालाई तिलाञ्जली दिँदै चाटुकारिताको निकृष्ट नमुना प्रस्तुत गरिरहेको तथ्यले समाजमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। रौतहटको राजनीतिक वृत्तमा अहिले एक "फेसबुके मेयर–भक्त" को चरित्र चर्को आलोचना र हाँसोको विषय बनेको छ, जसले आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि आत्मसम्मान र पेशाको गौरवलाई सस्तोमा बेचेको आरोप लागेको छ।
पत्रकारिताको नाममा चलिरहेको 'चम्चागिरी उद्योग' को ज्वलन्त दृष्टान्त प्रस्तुत गरेको छ। आलेखअनुसार, ती पात्रले आफ्नो इज्जतलाई 'सस्तो मोबाइलको कभर जस्तै' मेयरको नाममा ओढाइदिएका छन्।
स्तर अनुसारको चाटुकारिताको प्रदर्शन
पत्रकारिताको जिम्मेवारीलाई बिर्सेर एकजना रिपोर्टर कसरी मेयरको व्यक्तिगत प्रचारक बनेका छन् भन्ने कुरालाई लेखकले चार मुख्य चरणमा विभाजन गरी औँल्याएका छन्:
पहिलो स्तर: ध्यान खिच्ने र आयोजकको भूमिका: सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा रिपोर्टिङको सट्टा मेयरको नजरमा पर्नका लागि अनावश्यक तँछाडमछाड गर्नु र फोटो खिच्न हतार गर्नु। मेयरको ध्यानाकर्षणका लागि उधुम मच्चाउनु मात्र होइन, ब्यानर खस्यो भने आयोजकभन्दा पहिले स्वयं पुगेर मिलाउने जस्ता काम गर्नुले उनको प्राथमिकता रिपोर्टिङ नभई चाटुकारिता रहेको प्रस्ट हुन्छ।
दोस्रो स्तर: मेयरको मात्रै गुणगान: कार्यक्रममा अन्य वक्ताहरूको भाषणको भिडियो खिचे पनि सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा मेयरको मात्रै भिडियो पोस्ट गरी उनलाई ट्याग गर्ने र अतिरञ्जित गुणगान गाउने। यसले समाचारको सट्टा एकपक्षीय प्रचारमा मात्र ध्यान केन्द्रित भएको देखाउँछ।
तेस्रो स्तर: निमन्त्रणाको जरुरत छैन: मेयरले नबोलाए पनि वा उनका आफन्तले समेत मिस गर्ने व्यक्तिगत समारोह, पूजा–पाठ, श्राद्ध, छठियार जस्ता जुनसुकै कार्यमा पनि भीडभन्दा अगाडि गएर मोबाइलसहित उपस्थित हुनु र लाइभ गरिरहनु। मेयरको परिवारको पाहुना स्वागतभन्दा अगाडि 'रेडकार्पेट' मा मोबाइल लिएर उभिनु चाटुकारिताको हद हो।
चौथो स्तर: व्यक्तिगत दासताको पराकाष्ठा: दुई–चार रुपैयाँको फाइदाका लागि रिपोर्टिङको धर्मलाई पूरै त्यागी 'जुत्ता पालिस गर्नेभन्दा तल्लो स्तर' मा ओर्लिएर मेयरको चाकरीमा लिप्त हुनु। यस्तो व्यवहारले पत्रकारिताको गरिमामाथि 'फोहोरो दुर्गन्ध' फैलाएको लेखकको आरोप छ।
पत्रकारिता र चाकडी बीचको स्पष्ट भिन्नता
फेसबुके मेयर–भक्तले पत्रकारिता नभई 'व्यक्तिगत दासता' प्रदर्शन गरिरहेका छन्। लोकतन्त्रको चौथो अङ्ग पत्रकारिता र चाकडी (चाप्लुसी) बीचको आधारभूत भिन्नता यस्ता छन्:
पत्रकारिता: सत्तालाई चुनौती दिन्छ र जो राज्यको मेरुदण्डको पहिचान हो।
चाकडी: झुक्छ, सत्ताको जुत्तामा धुलो पनि बस्न दिँदैन, र चाप्लुसीको दुर्गन्ध फैलाउँछ।
जब एक रिपोर्टर आफ्नो कलम मेयरको खुट्टा समातेर चलाउँछ, त्यो पत्रकार नभई 'चाप्लुसी उद्योगका सबैभन्दा सक्रिय मजदुर' भएको उनको ठहर छ।
लोकतन्त्रको अपमान र समाजलाई आह्वान
यो घटनालाई लेखकले 'लोकतन्त्रको सबैभन्दा ठूलो अपमान' भनेका छन्, किनकि पत्रकार नै शासकको व्यक्तिगत क्यामेराम्यानको रूपमा प्रस्तुत भएको छ।
समाजले बुझ्नैपर्छ, यस्ता चमचागिरीबाजहरूको काम समाचार होइन, चढुवादको प्रदर्शन हो ।
लेखकले अन्त्यमा आम समाजलाई यस्ता पात्रहरूलाई चिन्ने, चिनाउने र प्रश्न गर्ने दायित्व सुम्पिएका छन्। "नयाँ पीढीले यही सिक्ने? कि पत्रकारिता बेचेर यति नै स्तरमा झर्नु पर्ने?" भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्दै आफ्नो पेशाको मर्यादा बेच्ने यी पात्रहरूमाथि समाजले गम्भीर निगरानी राख्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
